Oruj.ir | عروج : از ۱۵ سالگي محفل قرآن خانگي تا خلأ جلسات تفسير در جامعه
شنبه، 2 بهمن 1395 - 23:58 کد خبر:3846
جلسات قرآن خانگي از آنجا كه در نخستين و بنيادي‌ترين نهاد اجتماعي شكل مي‌گيرد، زمينه‌ساز آشنايي عمومي با فرهنگ قرآن و تربيت نسلي قرآني است؛ اينجا سخن از محافل قرآن خانگي است كه ۱۵ سال از عمرشان مي‌گذرد.


به گزارش عروج؛ خداوند سبحان در آيه ۱ سوره مباركه ابراهيم با آيه «كِتَابٌ أَن�'زَل�'نَاهُ إِلَي�'كَ لِتُخ�'رِجَ الن�'َاسَ مِنَ الظ�'ُلُمَاتِ إِلَى الن�'ُورِ بِإِذ�'نِ رَب�'ِهِم�' إِلَى صِرَاطِ ال�'عَزِيزِ ال�'حَمِيدِ؛ كتابى است كه آن را به سوى تو فرود آورديم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاريكي‌ها به سوى روشنايى بيرون‌آورى به سوى راه آن شكست ناپذير ستوده» قرآن كريم را به صراحت هدايت‌كننده انسان از تاريكي به سوي روشني مي‌نامد.

 

رسول خدا(ص) مي‌فرمايند: «اِذَا التَبَسَت عَلَيكُمُ الفِتَنُ، كَقِطَعِ ال�'َيلِ المُظلِمِ فَعَلَيكُم بِالقُرآنِ؛ هنگامي كه فتنه‌ها، همچون پاره‌هاي شب تاريك، شما را در خود پيچيد، برشماست كه به قرآن تمسك جوييد.» همچنين امام علي(ع) نيز مي‌فرمايد: «وَ اعلَموا اَن�'َ هذَالقُرآنَ هُوَ الن�'اصِحُ ال�'َذي لا يَغُش�'ُ، وَالهادِي ال�'َذي لايُضِل�'ُ ، وَالمُحَد�'ِثُ ا�'َلذي لايَكذِبُ؛ بدانيد كه اين قرآن پندآموز است كه خيانت نمي‌كند؛ و هدايت گري است كه گمراه نمي‌سازد؛ و سخنگويي است كه دروغ نمي‌گويد».

 

مقام معظم رهبري درباره ضرورت فراگيري قرآن كريم و نقش خانواده در اين امر مهم مي‌فرمايند: «حفظ و فهم‌ قرآن‌ به عنوان‌ ذخيره‌اي‌ ارزشمند براي تمام‌ دوران‌ عمر انسان است. بايد از اين‌ ذخيره‌ با ارزش‌ در جهت‌ تدبر در قرآن‌ و وسعت‌ و عمق‌ بخشيدن‌ به‌ معلومات‌ قرآني‌ استفاده‌ شود.» همه اين سخنان ارزشمند ما را به يك نقطه هدايت مي‌كند؛ «قرآن كريم».

 

از آنجا كه انسان در نخستين روزهاي زندگي، خود را در خانه و ميان خانواده مي‌بيند؛ بنابراين فضاي اخلاقي و انساني خانواده آدمي را به سوي نيكي‌ها رهنمون مي‌كند. از جمله سنن مرسوم از گذشته‎ها برگزاري جلسه قرآن در خانه‌هاي مردم است؛ آنجا كه مردم به خواست خود جلسه قرآن مي‌گيرند و درب خانه‌هايشان را به روي همگان مي‌گشايند تا حريمشان به نور قرآن روشن شود. گرچه اينگونه جلسات اكنون بسيار كمرنگ شده و كمتر اثري از آن در كوي و محله‌هايمان مي‌بينيم، اما هنوز هم هستند مردماني كه رسم مسلماني را بجاي آورده و دين خود را به پيغمبر رحمت حضرت محمود احمد(ص) بجا مي‌آورند.

 



 

در حوالي مسجد حجازي اهواز همسايگان اين مسجد از ۱۵ سال پيش تاكنون جلسات قرآن را در خانه‌هايشان برگزار مي‌كنند. از جمله اين افراد حجت‌الاسلام جعفري است كه ميزباني جلسه قرآن خانگي را نيز بر عهده دارد و اين امر را توفيق الهي مي‌داند كه سبب نوراني شدن بيت او شده است.

درباره اين جلسه توضيح دهيد؟

عنوان اين جلسه «جلسه قرائت و تفسير قرآن» با حضور اعضاي مسجد حجازي است.

معمولا جلسات قرآن در مساجد برگزار مي‌شود چه شد كه برگزاري اين جلسات به منازل كشيده شد؟

 

از گذشته در مسجد حجازي اهواز جلسات قرآن برگزار مي‌شد و پس از آن بود كه اين جلسات متمركز به جلسات مردم شد تا هر باني توفيق برگزاري اين جلسات در منزل نصيبش شود.

 


 

جامعه ما تا چه ميزان فضاي برگزاري جلسات خانگي قرآن را دارد؟

در گذشته‌ها اين جلسات براي آقايان بيشتر بود كه در آن خانواده، دور هم جمع مي‌شدند، كوچك و بزرگ قرائت قرآن را انجام مي‌دادند، اما اكنون با توجه به مشغله بسيار افراد جامعه اين جلسات تعطيل شده و اگر جلسات خانوادگي قرآن احيا و در منازل متمركز شود (جلسه خانوادگي بيشتر تأثيرگذار است) هم منازل منور به نور قرآن مي‌شود و هم نسل قرآني تربيت خواهد شد.

چگونه فرهنگ جلسات خانگي قرآن توسعه مي‌يابد؟

 

بايد مؤمنان اراده و عزم داشته باشند، باني خير اين جلسات شوند و اين سيره را در محلات و خانواده‌ها راه‌اندازي كنند. اين كار يك كار جهادي است و مؤمنان بايد پاي آن باشند؛ چون اين كار حركتي فرهنگي و ماندگار است كه مي‌تواند در جامعه تأثيرگذار باشد. روايات و آيات بسياري در دين اسلام است كه قرائت و تفسير قرآن را سفارش كرده‌اند و براين اساس چه بهتر كه فردي در جلسات حضور داشته باشد كه بر تفسير قرآن مسلط باشد كه البته اين جمع بهترين مكان براي تحقق آن است.

از همه دوستاني كه اين جلسه را هر هفته تشكيل مي‌دهند قدرداني مي كنم و ان‌شاءالله كه جامعه قرآني و مهدوي شود.

 محمود صفري، يكي از اعضاي جلسه قرآن مسجد حجازي اهواز است كه نظر خود درباره اين جلسات را بيان مي‌كند. او معتقد است كه اين جلسه ۱۵ سال قدمت دارد كه به صورت مستمر گاهي در منازل، گاهي در مسجد و گاهي در حسينيه شهداي اسكندري برگزار مي‌شود.

هدف اين جلسه چيست؟

 

هدف اصلي اين جلسه زنده كردن سنت حسنه تفسير قرآن است كه در جامعه مغفول مانده و صرفاً به قرائت و ختم قرآن پرداخته مي‌شود اگرچه اينها هم بسيار ارزش دارد، اما در كل به تفسير قرآن توجه نمي‌شود.

در هر جلسه يك صفحه قرآن تلاوت و تكرار مي‌شود و به تعداد افراد در جلسه تلاوت مي‌شود، البته ابتداي جلسه هدف قرائت و ختم قرآن بود و كم كم به اينجا رسيديم و بهترين روش را ادامه مي‌دهيم. پس از آن يكي از اعضاي جلسه كه در زمينه تفسير مهارت دارد از معلمان، استادان، روحانيان آن صفحه را تفسير مي‌كند، بعضي مواقع بر موضوعاتي تأكيد مي‌شود.

تاكنون چه ميزان از قرآن را تفسير كرديد؟

اين جلسه قرآن كه حدود ۱۵ سال از آن گذشته در حال حاضر صفحه ۵۷۱ است. قرآن ۶۲۲ صفحه است و هر ۵۲ صفحه در مدت يك سال تفسير مي‌شود. اصلا دنبال اين نيستيم كه تلاوت و ختم قرآن باشد؛ چون اين دست جلسات زياد است، اما جلسه تفسير كم است.

 

چون اين جلسه چهارشنبه شب‌ها برپا مي‌شود پيشنهادهاي بسياري به ما مي‌شود كه دعاي ندبه، توسل و يا كميل را در كنار آن داشته باشيم، اما چون جلسات دعا بسيار است و جلسات تفسير قرآن خيلي كم، خداوند توفيق داد اين رويكرد را حفظ كنيم، البته در دو ماه محرم و صفر هم جلسه قرآن را با عزاداري حسيني تلفيق مي‌كنيم؛ همراه با تفسير قرآن، روضه‌خواني، خطابه و سخنراني روحاني.

 

زمان‌بندي جلسه هم دقيق است و اجازه نمي‌دهيم كه ملال‌آور باشد. زمان به گونه‌اي تقسيم‌بندي مي‌شود كه بيش از ۱۰ تا ۱۲ و نهايت ۱۵ دقيقه تلاوت داريم و ۲۰ دقيقه هم تفسير قرآن تا حاضران در جلسه در معذورات نباشند.

 


 

 

با توجه به وصاياي شهدا و يكي از شهداي بزرگ خوزستان شهيد «موسي اسكندري» بر جلسات قرآن خانگي بسيار تأكيد شده است، اما مي‌بينبم كه يكي از مظلوم‌ترين جلسات در سطح جامعه جلسات قرآن به ويژه جلسات تفسير قرآن است. با خلأ و نه تنها كمبود جلسه تفسير قرآن مواجه هستيم.

از اهداف اين جلسات بگوييد

يكي از اصلي‌ترين دلايلي كه جلسات قرآن را در مساجد و حسينيه‌ها برگزار مي‌كنيم جذب نيرو است. جذب نيرو از طريق جلسات قرآن خانگي تبليغ دين و جذب مخاطب و افراد است؛ در جلسات، كودكاني حضور دارند كه حافظ قرآن هستند و يا روان و مسلط بر روخواني هستند، با جايزه‌اي كه در جلسات به آنها مي‌دهيم جذب جلسات قرآن مي‌شوند. شايد خيلي‌ها در ابتدا به صورت عادي مي‌آمدند اما بعدها جزء اعضاي اصلي جلسه شدند كه براي تدارك آن زحمت مي‌كشند و از همه آنها تشكر مي‌كنم.

 

ما در اينجا يك نوع نيروسازي هم انجام مي‌دهيم؛ روحانيون جواني كه تازه ملبس شدند در جلسات شركت كرده و تفسير مي‌كنند كه اين امر باعث مي‌شود روحانيون جوان بر تفسير مسلط شوند، البته مفسران ثابت هم داريم كه در جلسه حضور مي‌يابند، اما در سطح جامعه خيلي كم از اين الگو پيروي مي‌كنند و بايد فرهنگ قرآني در جامعه تقويت شود؛ چون قرآن دريا است و براي هر كسي و در هر سطحي مرحله‌اي از درك قرآن روزي شده است؛ به طور مثال آنكه سواد ندارد به قرآن نگاه كند.

مدتي است كه برخي هيئات در ابتداي مجلس‌شان قرائت قرآن دارند ظرفيت جلسه شما براي حضور در اين مجالس چگونه است؟

 

اينكه ما روز به روز بهتر شويم خيلي خوب است، اگر هدف از جلسه دعا، عزاداري و روضه‌خواني و يا تلاوت قرآن است، خوب است، اما آنچه كه مي‌تواند مفيدتر باشد افزايش محافل و جلسات قرآني است. ممكن است بعضي جلسات جلسه قرآن هم نباشد، اما در آن قرآن تلاوت شود و اگر در كنار آن تفسير و تدبر هم اضافه شود، بهتر است، اگر مردم براي عزاداري و دعا خواندن هم در جلسه بيايند، مي‌توان جلسات قرآن را در كنار آن تأسيس كرد و كم‌كم جلسات قرائت و تفسيرمحور جاي خود را در دل جلسات مؤمنان، مساجد و خانه‌ها باز كند.

 

 



 

همه آناني كه در جلسه قرآن ما شركت مي‌كنند جزء خدمتگزاران هستند و بعضي در تداركات آن از هم سبقت مي‌گيرند يكي از خوبي‌هاي اين جلسه اين است كه زحمتكشان و يا مسئول جلسه با اعضاي آن دو گروه نيستند. همه براي اين قضيه با هم مسابقه دارند و يكي از رازهاي ماندگاري اين جلسه آن است كه نمي‌توان تفكيكي قائل شد كه چه كسي صاحب جلسه است و چه كسي شركت كننده.

نكته ديگر

حتماً بايد به فرمايش آقا رسول‌الله(ص) توجه شود كه بايد قرآن و اهل‌بيت(ع) را در كنار هم داشته باشيم كه اهل‌بيت(ع) مفسر قرآن هستند خوشحاليم كه وقتي تفسير مي‌شود علاوه بر اينكه به كلام خدا توجه مي‌كنيم از اهل‌بيت(ع) هم فيض مي‌بريم و هرچه مي‌گوييم از قول اهل بيت(ع) است و خوب است كه در جلسات قرآن، عزاداري و جشن، معارف ديني بيان شود. صرفاً جلسات عزا يا جشن نباشد. حتي مداح هم به فرمايش رهبر معظم انقلاب مي‌تواند كار يك منبري را انجام دهد. مردم ضمن آشنايي با اين فرهنگ آن را در زندگي خودشان پياده مي‌كنند.

پيشنهاد آخر

 

عامه جامعه در زمينه تلاوت قرآن مشكل دارند خيلي خوب است جلسات روخواني قرآن به بهانه‌هاي مختلف به ويژه ماه رمضان، كه هر شب در مساجد داير است، مي‌تواند يك شب در ميان تلاوت و روخواني باشد. نكته اساسي آن اين است كه فردي كه نتواند قرآن را تلاوت كند نمي‌تواند با فرهنگ قرآن آشنا شود و با آن ارتباط برقرار كند و اين اولين قدم است. درست است كه در مدارس و دانشگاه‌ها آموزش روانخواني قرآن است، اما نتيجه در جامعه آن است كه مي‌بينيم در جامعه بسياري در تلاوت قرآن مشكل دارند. در فضاهاي مختلف؛ مثل مسجد با حضور نمازگزاران با مدت زمان كوتاه روانخواني قرآن آموزش داده شود تا مردم گام‌هاي بعدي را در اين مسير بردارند.